Månadens bok: Ho kjem fram i regnet

Månadens bok: Ho kjem fram i regnet

Kan dikting likna dagbokskriving? Sindre Ekrheims bok Ho kjem fram i regnet vekslar mellom datert loggføring der dikta handlar om menneske og deira relasjonar, naturlyrikk, og poetiske paragrafar. Slik vert boka somme stader personleg – aldri sentimental – medan den andre stader er prega av poetiske naturrefleksjonar.

Diktsamlinga Ho kjem fram i regnet er tilgjengeleg og vanskeleg på same tid. Ho er òg dette av same grunn. For allereie i andre diktet vert lesaren presentert for eit enkelt faktum: «Mor er innlagd på sentralsjukehuset. / Det er hjartet, seier far». Slike liner som ber alvor med seg, finn me mange av i denne diktsamlinga. Det er i tekststykka der det lyriske eg-et loggførar telefonsamtalar og sjukehusbesøk knytt til moras sjukdom, at diktinga kan minna om ei form for dagbokskriving. 

Det er likevel ikkje dette boka byrjar med. Det første diktet skildrar eit samspel mellom eg-et, ein presenning, ei bille og lyset:

Eg opnar ei rivne i presenningen. Lyset

banar seg ned

til vedstabelen, til

billa kilt i borken. Lyset

glinsar i det svarte billepanseret. Ho vender

seg i borken. Eg høyrer lyden. Eg

 

dreg litt i presenningen, og lyset flyttar seg, følgjer

billa bortover ein kubbe, før ho

dett i ein sprekk mellom vedskiene.

Opningsdiktet introduserer eit lyttande, vurderande eg med eit beherska temperament. Gjennom dette eg-et vert det poetiske og det prosaiske vevd saman til ein heilskap i diktsamlinga. For medan det er stilistiske skilje mellom dei daterte prosastykka og dei meir poetiske tekstane, er den subjektive stemninga stabiliserande. 

Det som skjer på sjukehuset vert i loggtekstane ofte lyssett av visse poetiske naturbilete:

14. juni

[…]

Mor har ein flekk på lunga, seier far. Mor har flekkar på

leverkjertelen og i lymfesystemet. Det er ikkje mogleg å seie

dette på så mange andre måtar nett no. Eg ser rett mot

sollyset då eg går inn. Svarte solflekkar svirrar og dansar på

netthinna.

I eit anna stykke skriv Ekrheim:

30. juni

Ho har flytta, seier ho, opp frå hjarteavdeling til lunge-

avdelinga, der er nett som ho har avansert i hierkiet. Eg

ser for meg at avdelingane folk er plasserte på, svarer til ulike

kroppsorgan. Frå lungeavdelinga kan mor flytte enda lenger

ut, til hudavdelinga. Ut til kysten. Ho kan flytte oppover i

høgdene, til nevrologisk. Bortover og nedover, til urologisk.

Og lenger inn i landet, til nyrene. Til breen som kalvar.

Deretter opp igjen, fleire hakk, til augeavdelinga. Sjukehuset

er ein kropp me rører oss inni. Pasientane er inni organa.

Pasientane er blodet. Legane og sjukepleiarane er kvite

blodlekamar. 

Det er ikkje eit romantisk natursyn som kjem fram i dette organisme-biletet. Dikt-eg-et held ein viss distanse til det som skjer, medan tankane sviv og held høgst ulike kroppar opp mot kvarandre. Samanlikninga mellom mora og sjukehuset inneheld slik ei kontrastveske. For det er ikkje sjukehuskroppen som er sjuk. Den organismen kjem til å leva vidare – heilt sikkert. Det treng ikkje teksten nemna for å bli forstått.

Når eg merkar meg ein form for distanse hjå det lyriske eg-et, må eg òg få fram at det aldri står fram som kjølig. Korkje når det skildrar biller og bork i naturen eller når det prosaisk held logg over behandling og avdelingar på sjukehuset. Det er snarare snakk om eit subjektivt modus, ein stille væremåte. Dikta famnar om denne stilla.

Ein seksjon i boka byrjar med korte paragrafar. Her er det kanskje ein ytterligare distanse som vert understreka, markert gjennom dei regelaktige paragrafteikna:

§10

Blyanten vender attende

til utgangspunktet: Til prikken

som starta det heile. Etter

ei rørsle, hente opp rørsla. Rydde

inn reiskapane. Samle dei i eit sentrum skapt

av rørsla, av arbeidet.

Teksten kan verta lest på fleire plan. Den omhandlar både byrjing og slutt, skriving, og ord som «sentrum» og «skapt» kan, i alle fall saman, ha ein viss kristeleg klang. Og det er utvilsamt ei skrift som veit kva den driv med, altså ei dikting som maktar å sjå seg sjølv utanfrå (innanfrå diktet, sjølvsagt). Det sjølvrefleksive er tydeleg til stades fleire stader i boka: «Eg veit at alt som er ferdig, likevel alltid er førebels. Det eg skriv, / er ikkje stabilt.» Dette er spesielt viktig i dei tilfella der poesi ikkje strekkjer seg mot draum, men nærmar seg det levde liv, eller skriv seg inn mot livet slik det kunne ha vore. For korleis skal ein kunna skriva seg ferdig med det som er i endring?

Diktsamlinga vekslar mellom prosa og poesi. Somme stunder gjev den kontante stadfestingar av faktum, som «mor lever». Andre gongar er skildringane av eit anna språkleg modus: 

Søv her.

Jorda vil bli fuktigare, svelle opp med soppar.

Eg kjem til å ta i det. Ein fugl skremd opp av lyngen.

Søv her.  

I dikt som dette trer det meditative fram. Berre fuglen lagar lyd.

Gjennom alle stilvariasjonar og språklege væremåtar er det alvoret som pregar boka Ho kjem fram i regnet. Den er - mykje på grunn av måten eg-et reflekterer omverda - som eit stille rom for alvor og lytting. Det er truleg mange med meg som vil finna desse diktromma både vare og forsonande.

Sindre Ekrheim er på fleire sider av poesien. Me på Olav H. Hauge-senteret kjenner han som del av programrådet som er med på å planleggja Ulvik poesifestival. Ekrheim skriv og kritikkar av lyrikkbøker. Desse stykka skriv han med respekt for omgrepet ‘kritikk’: det er ikkje berre å meina om noko er bra eller dårleg. Kritikken er hjå Ekrheim først og fremst kjenneteikna av å verta kjend med lyrikktekstar gjennom grundig lesing. Å søkja forståing for ein forfattars skrivemåte eller prosjekt er viktigare enn å gjeva tomlar opp eller ned. Lyrikkbloggen til Sindre Ekrheim finn du her: http://humbaba.no/.