Utvalde dikt

På oppdrag frå Hauge-senteret har Bodil Cappelen vald ut 23 dikt til publisering på våre nettsider. Alle dei sju bøkene til Olav H. Hauge er representert i utvalet.

GLØR I OSKA

I dag og i morgon                

Gartnaren drøymer    

Kirsebærtreet                        

Is-soleia    

Revebjøllor i grustaket          

 

UNDER BERGFALLET

Din veg    

Havet

 

SEINT RODNAR SKOG I DJUVET

Korea    

Gullhanen  

 

PÅ ØRNETUVA                           

Eg dreg ifrå glaset  

Kveld i november                   

Til eit Astrup-bilete    

Kornåkeren                            

Det blå landet     

 

DROPAR I AUSTAVIND 

Ogmund rid heim     

Eg har tri dikt    

Apal i snø     

 

SPØR VINDEN 

Lauvhyttor    

Ikkje bil, ikkje fly     

 

JANGLESTRÅ 

Mange års røynsle med pil og boge  

Svevn    

Teppet     

Stare Miasto

 

 

 

 


 

 

GLØR I OSKA   (1946)
Utvalde dikt
Glør i Oska

I dag og i morgon

Eg er berre ein gneiste

av den store eld.

Og som eg kveikest i myrkret,

Skal eg slokna ein kveld.

 

Eg er den bylgja som brusar

i denne stund,

med nye fødest og fyllest

og gamle sig i blund.

 

Eg er det bladet som blakrar

i denne vår.

Du skal skjelva i stormen

eit anna år.

 

Eg er den vakande, eigande,

det auga som ser,

den dropen som no speglar

himmelens vêr.

 

Eg lever og gløder,

veit ikkje kvi –

Verdi med blomar og kvende

er i dag mi.

 

Du skal eiga all venleik

på denne jord

når eg longo er burte

og kvorvne mine spor.

 

Gartnaren drøymer

I heggekruna sumarvinden blikar

og stryk i villvin kringum kyrkjeglos.

Ved veggen lyfter blomar upp sin bekar;

det skin i kross og stein og krota lås

når soli gjenom op i trei stikar,

innunder gjeng det ein og rakar tros.

Det er ein gartnar berre med ei riva,

men stundom tek hans tankar til å sviva.

 

Han stoggar, – ser kor fivreld kvimar

immillom skeive krossar frå og til.

Han elskar slike blåe gylne timar

og gløymer denne verdi kjem han ved, –

då kyrkjeklokka brått og ljodsterkt kimar

og skardhøgg vilt og vreidt all dagdrøymd fred.

For liv og daude, kved ho, lyt eg syrgja;

og du i dag er kalla dit du byrja.

 

Dei skrinne fjelli kringum fjordagryta

stikk grimone i djupet rundt ein svord

av jordgrønt. Å, me hyser under yta

ein hungrig draum um livsens gildebord,

men lyt til om av gravferdsklokkor bryta

vårt brød og drikka leskedrykken or.

Kor ofte hende det dei song til kvile

ein som i hjarta hadde sigersmilet?

 

So er du komen dit du skulde, arming.

Og grådig auremakk er ikkje sein

å gjera gjestebod på slik forbarming

og grev din skalle og kvar pipe rein.

No ingen etterkomar med si larming

vil vekkja deg um yver dine bein

han køyrer plogen, steinlegg eller støyper.

Og dagen fåfengt regn og soldeld drøyper.

 

Mot blåe ævor attum grådags trengsle

trår sjeli sorgal yver livsens grav.

Kvi syng du, fugl? Er ogso du i stengsle

og bunden i den ham som livet gav?

Og blomen som slær ut i eldraud lengsle,

er han ein draum frå fyrste celle av?

Frå vatn til jord og luft seg livet breider,

og vil ha englevenger fyrr det tegjer.

 

Me gjeng og drøymer. Ungdomsørskne trår me

mot dulde hildreheimar. Kvitna stend

me att ein dag og veit at færre timar får me

å fylla meir med tvil og vågal vend.

Um våre livsmål glepp, til gravi når me,

og klokka helsar velkomne frå grend

til daudinglaget under stav og stytte.

Tri spòdor jord. Og me er vel forsytte.

 

Me gløymer elsk og arbeid, kvardagshuggen,

for fjerre draumar dreg oss som i tog.

Vårt liv er berre gråe armodsskuggen

mot gudelivet som vårt auga såg

då æva i ein gråblenk skauv frå gluggen

og viste oss kvar lukkelandet låg.

Og livet vert ein draum – ei geil som blenkjer

mot venleikshimlar som vår jordskuld krenkjer.

 

Kirsebærtreet

Det stend eit tre i hagen

og sprikjer i vårkalde dagen

med skinande nysnjo-grein.

Det duskar mot stoveglaset

og drys yver fjorgamle graset

blomane ein for ein.

 

Og det er kirsebærtreet

innanfor hageleet

som blømer i tidleg vår.

Mot gråe skytjeveggen

luter det krokne leggen

og signar oss atter eit år.

 

Tusund angande blomar

brusar um tak og plomar;

heilagt og kvitt og stilt

skin det i døkke næter

og freden i tunet gjæter

– ei jartegn på vår og mildt.

 

Det speglar seg bljugt i strondi,

og minner um austerlondi,

um japanske hagar og dikt.

Det tøygjer toppen i tråe

mot alle snjofjell blåe

til vår i kulden vigt.

 

Is-soleia

I bredegrus, i aur og stein

du stod so lysande og skein.

Ei dronning der i is og snjo

med drivkvit krune, glans og glo.

 

Di grøne kåpe fall um fot

og blenkte meg so bjart imot.

Med fagert lauv i tagg og tonn

du nikka ved den kvite fonn.

 

Men attanfor den gråe urd

reis breden som ein blågrøn mur.

Ei iskald elv frå Juklen rann

og faret ned til vatnet fann.

 

Det var so aud og kald ei verd.

Kor kunde du vel leva her?

Det bles so bitande ein vind

frå Kyrkjedør og Helvit-tind.

 

Du høyrer heime i ein heim

som alltid framand vert for deim

som ikkje livd for liv kan sjå

utan i si eigi krå.

 

Revebjøllor i grustaket

Ei gapande flengje i skogen,

eit styggrive sår,

attrasa ligg det og urudt,

nedetter uthola bardar

torvone heng;

gloande grustippar

og digre grjotdungar

raudbrenn i solheten,

kiselflak

i regnvaska hummel

blenkjer og brår,

eit hjul av ei trillebår

stikk upp or sanden,

rotnande plankestubbar

ligg att og sleng.

 

Utmark og ulende kringum.

I teigrond og trø

stend bjønnbær i krapar

og ungbjørk med slikjande

smylve um legg.

Grustaket ligg der

audsleg og berrflekt,

ein skamflekk i skogen

som mangslungne livet

i villmarki

tek til å grø;

det sådde reinrosa

i gjøttor under jøkulen,

og feste lilja høgt

i flogbratt vegg.

 

Hjelpest so åt: livet

og krefter i spel,

haustvind og røytande regn.

Rotveltor rusar utfor,

og moldtorvor slør

nedetter glovrute sandras,

lauvsmòd og furetoll

roar seg i aurgryvl,

rusk og tros

legg seg i sanden og el

namn til mold,

eit og anna janglestrået

freistar liv i gruset,

her og kvar det nikkar

blåe fingerbjør.

 

Frå alle leider kjem det,

grustaket imot,

villgras og blomar i marki,

fuglar ber frø dit

som røtest i sand,

bjønnbær kjem krjupande

og klunger.

Ut or løynde skogdjup

kjem revebjøllor,

raude grenaderar

med grøne spjot;

i kvite steinurdi

stormar dei i døden,

ingen stad i skogen

kjem dei slik i brand!

 

Til toppen av sida

 

UNDER BERGFALLET (1951)
Utvalde dikt
Under bergfallet

Din veg

Ingen har varda den vegen

du skal gå

ut i det ukjende,

ut i det blå.

 

Dette er din veg.

Berre du

skal gå han. Og det er

uråd å snu.

 

Og ikkje vardar du vegen,

du hell.

Og vinden stryk ut ditt far

i aude fjell.

 

Havet

Dette var havet.

Sjølve ålvoret,

veldigt og grått.

Men liksom hugen

i einslege stunder

brått opnar

glidande spegelsyn

mot gåtefulle djup –

soleis kan òg havet

ein blå morgontime

opna seg

mot himmel og einsemd.

Sjå, blenkjer havet,

eg har òg stjernor

og blåe djup.

 

Til toppen av sida  

 

SEINT RODNAR SKOG I DJUVET  (1956)
Utvalde dikt
Seint rodnar skog i djuvet

Korea

Side um side. Uven, ven, med gras

imillom bringebein; valmuor skin

i augneholor, rusta våpen grin,

til alt er gøymt under kjørr og kvas.

 

No har dei fred. Det skil kje lenger dei

var grensa gjeng, um rett eller urett vann.

Og dødens løyndom flakkar yver tann

frå stundi dei på eigi grense streid.

 

Eg ser dykk, beinmenn frå Koreas jord,

skrymta som skuggar bak eit tingingsbord,

der din død, bror, er bos i planlagd bragd.

 

Ordlaus er døden, berre eit bleikt grin

i statsmenns kalde medvit. Domen din

er stempla, underskriven – burt lagd.

 

Gullhanen

Og eg var longo død. Død i mitt skal,

og gol som gullhane i Miklagard.

Eg levde under – høyrde skurr og svar

og streid imot; og holt læt seld sjels gal.

 

Til draumen skok meg vak ei festgul nott,

so hamen fall og glansen vart til støv:

Eg er i døri heime. Huset søv.

Og barnehjarta slær att sælt og brått.

 

Eg stend med hand på klinka inn til mor

og far, – ser månen skin på slite golv.

Du vart so lenge? kjem det, utan ord.

 

Bak rømdi rørde sorgi tungt sin kolv.

So slepte draumen meg. I gullsmidd gjord

for keisaren eg atter gol og svor.

 

Til toppen av sida  

 

PÅ ØRNETUVA (1961)
Utvalde dikt
På ørnetuva

Eg dreg ifrå glaset

Eg dreg ifrå glaset fyrr eg legg meg,

eg vil sjå det levande myrkret når eg vaknar,

og skogen og himmelen. Eg veit ei grav

som ikkje har glugg mot stjernone.

No er Orion komen i vest, alltid jagande –

han er ikkje komen lenger enn eg.

Kirsebærtreet utanfor er nake og svart.

I den svimlande blå himmelklokka

ritar morgonmånen med hard nagl.

 

Kveld i november

Han sperrar loftet. Natti kjem med frost.

Eg fer med augo yver hagen, veit

det heng att eple i ein topp. Eg leit

på mildver enno; veden skal i kost,

 

og kålen takast upp og kulast, tre

skal plantast; og det burde vorte tid

til nybrot òg. No ser eg hausten lid

og marki frys og snøen kastar ned

 

midtlides, og eg veit eg rekk ikkje mitt.

Den epleslumpen fær eg berga, kor

som er, so er i minsto ei sut kvitt.

 

I vest er månesigden ute, stor

og haustkvass, gjerug med å berga sitt,

ei saknads solbunde åt ei myrk jord.

 

Til eit Astrup-bilete

Kan henda drøymde dei um dette her

å møtast på ein klote, på ein stad

der hegg og apal stend i syreblad

og blømer slik ei dulgrøn vårnatt nær

 

ved fjorden? Vera saman, planta bær

og så ein innvigd åker rad for rad

med urter bak ein steingard som dei la

kring helga lundar, dei som fyre fer?

 

Dei er i riket sitt og sår si jord.

Og vårnatti er ljos av draum og gror.

Dei legg kje merke til at ein kjem stilt

 

i snjoskardet og stig på vatnet no.

Men då dei natta, såg dei månen vod

i gullserk ute der so unders mildt.

 

Kornåkeren

Eit gamalt tresnitt av Tower Bridge

og eit oljetrykk av ein kornåker.

Andre bilete er det ikkje på avdeling D.

 

Tower Bridge med sotute tårn yver elvi.

Men det er den kornåkeren eg ser.

Eit gylle hav av korn.

 

Han er ikkje som andre åkrar. Er det

alle drøymaraugo som har flutt han

inn i sin himmel?

 

Ein haustblå, mild himmel

utan skurdfolk og ljå.

 

Det blå landet

Her er eg trygg, her er det eiker kring murane,

her blenkjer sundi bak havslitne fjell.

Stend eg innanfor glaset,

har dei veldige eikene

ein djup oljetone

som eit gamalt målarstykke,

på den emaljeblå himmelen

stend attgløymde skyer

i jag frå havet.

 

Eikelauv i haustsol!

Blålandet, berglandet, havlandet

og aldrar attum meg

i tung fargebragd

og gløding.

 

I dag er det kjøld og snøflingror i lufti,

dei nakne greinene grip som klør

etter varme og siste oson.

Eg gjeng i det blå landet

under fallande blokkor.

Og ein dag er Yggdrasil snaud.

 

Til toppen av sida  

 

DROPAR I AUSTAVIND (1966)
Utvalde dikt
Dropar i austavind

Ogmund rid heim

Du kunde godt venda heim.

Ingen jorsalfar hadde lenger veg.

Stengd av drivis i Kvitehavet.

Lange var elvane i Russland.

Med askespjot frå Spånheim

stod de ved Jeriko.

 

No rid du heim yver sletta i Ungarn.

Kveldsoli skin,

og vinden helsar frå nord.

Då ser du skautet på Vassfjøro.

Tårone dryp under hjelmen.

 

Eg har tri dikt

Eg har tri dikt,

sa han.

Seg telja dikti.

Emily kasta dei

i ei kiste, eg

kan ikkje tru ho talde dei,

ho sprette berre ein tepakke

og skreiv eit nytt.

Det var rett. Eit godt dikt

skal lukta av te.

Eller av rå mold og nykløyvd ved.

 

Apal i snø

Ein apal utfor glaset i låg sol blør,

bøygd ned av snø. Atthangande, skrukka

blad skrøyver munaleg upp hans bør;

i epli som heng att, har fuglar plukka.

 

Han stod i snø i vår, stod søt og ør

i humlesurr og gav og tok av lukka;

og bladi smidde, nøytte alle glør,

til struten kart i lauvet mulen rukka

 

og vart til eple, kantute og grå.

dei laga skurv og tege rosor på,

alt med dei rodna under doggi blå.

 

Dei datt i doggvått gras, og regn og vind

sleit lauvet av han. Av solkraft sogi inn

byggjer han draumar att bak borkgrå kinn.

 

Til toppen av sida  

 

SPØR VINDEN (1971)
Utvalde dikt
Spør vinden

Lauvhyttor og snøhus

Det er ikkje mykje med

desse versi, berre

nokre ord, røysa saman

på slump.

Eg synest

likevel

det er gildt

å laga dei, då

har eg som eit hus

ei liti stund.

Eg kjem i hug lauvhyttone

me bygde

då me var små:

krjupa inn i dei, sitja

og lyda etter regnet,

vita seg einsam i villmarki,

kjenna dropane på nasen

og i håret –

Eller snøhusi i joli,

krjupa inn og

stengja etter seg med ein sekk,

kveikja ljos, vera der

i kalde kveldar.

 

Ikkje bil, ikkje fly

Ikkje bil,

ikkje fly –

anten ein høyslede

eller ei skranglekjerre

– eller eldvogni til Elias!

 

Du kjem ikkje lenger enn Basho.

Han rakk fram til fots.

 

Til toppen av sida  

 

JANGLESTRÅ (1980)
Utvalde dikt
Dikt i samling

Janglestrå kom ut i Dikt i Samling (1980)

Mange års røynsle med pil og boge

Det er den svarte prikken

midt i skiva du skal treffa,

nett den, der

skal pili stå og dirra!

Men nett der treffer du ikkje.

Du er nær, nærare,

nei, ikkje nær nok.

So lyt du gå og plukka opp pilene,

gå tilbake, prøva på nytt.

Den svarte prikken tergar deg.

Til du forstår pili

som stend der og dirrar:

Her er òg eit midtpunkt.

 

Svevn

Lat oss glida inn

i svevnen, i den

logne draumen,

glida inn – tvo

deigemne i den

gode bakaromnen

som heiter natt.

Og so vakna

um morgonen

tvo gylne

kveitekakor!

 

Teppet

Vev meg eit teppe, Bodil,

vev det av syner og draumar,

vev det av vind –

Slik at eg, som beduinen, kan

breida det ut når eg bed,

sveipa det um meg

når eg søv,

og kvar morgon ropa:

Bord duka er!

Vev det til

ei kappe

i kulden

til eit segl

på min båt!

– Ein dag skal eg setja meg på teppet

og sigla burt på det

til ei onnor verd.

 

Stare Miasto

Her kjenner du deg skamfull.

Kva viljelaust folk

kjem du ifrå?

Eit folk som etter hundre års fridom

snautt har makta å atterreisa

ei domkyrkje, endå minder sitt språk.

 

Eit byrgt folk hugsar sine tyrannar.

Og Sigismund Vasa stend

atter på sula på Zamkowy-plassen.

 

Det er ikkje til ære for kongar og prelatar

dei har bygt uppatt byen stein på stein,

men for alle dei ukjende hendene som træla

under dei, og likevel fann glede i å skapa.

 

Til toppen av sida